Filatelie is meer dan postzegels verzamelen
Filatelie is meer dan postzegels verzamelen
Home » Stempels » Autopostkantoren

Autopostkantoren

In 1929 werd in Frankrijk het idee gelanceerd om een rijdend postkantoor te ontwikkelen voor manifestaties en sportevenementen, een "Bureau de Poste Automobile".  Andere landen volgden dit voorbeeld: Duitsland, Tjechoslowakije, Hongarije, Engeland, Zwitserland en Zweden.
Nederland bleef niet achter. In 1939 ontwierp ene De Koo het eerste rijdende postkantoor voor de PTT.
Het Autopostkantoor nr. 1 bestaat uit een trekker van Chevrolet en een oplegger.  In afgekoppelde stand kan men aan de voorzijde acht schrijftafels uitschuiven.  Aan de achterzijde zijn drie geluiddichte telefooncellen ingebouwd.  Aan de tweede lengtezijde zijn een briefkaartenautomaat en twee postzegelautomaten aangebracht.
Over de lengte van het felrood geschilderde autopostkantoor staat in gouden letters "Post-Telegraaf-Telefoon".

Het rijdend postkantoor werd voor het eerst ingezet bij de TT in Assen (30 juni - 1 juli 1939) en later bij diverse manifestaties, waaronder de Jaarbeurs in Utrecht, het Feyenoord Stadion in Rotterdam voor de NCRV landdag, en de Vierdaagse van Nijmegen.

autopk1.large.jpg

In 1939, op 3 augustus, werd er door de N.C.R.V. een zogenaamd generaal appèl (Nationale Landdag) gehouden in het station van de voetbalclub Feijenoord in Rotterdam waarbij er een historische show werd gegeven en de bestuursleden stuk voor stuk het woord voerden. Er werd zelfs een Autopostkantoor gestationneerd voor het stadion met een speciaal voor die dag ontworpen stempel:

nvrv.large.jpg

 


autopkbriefkaart.large.jpg

Deze briefkaart werd ontworpen om te worden aangeboden in het autopostkantoor. Hij werd echter niet uitgegeven vanwege de uitbraak van de tweede Wereldoorlog.  Een herdruk van deze kaart is tegenwoordig (?) nog wel te koop in het Museum voor Communicatie te Den Haag (voormalig PTT-museum).


 

 

In 1952 werd een tweede bus in gebruik genomen op basis van het eerste model, dat in de oorlog verloren was gegaan.
Deze auto werd veelvuldig ingezet in geheel Nederland.
Was het niet voor de verkoop van Zomerzegels of Kinderzegels, dan was de auto wel bij een evenement zoals het Muziekconcours te Kerkrade, de viering van 1200 jaar Dokkum-Bonifaciusstad, of de Landbouwtentoonstelling te Kampen.
Autopostkantoor no 2 werd in 1970 verkocht aan Circus Boltini. Hij zou dienst gaan doen als kassawagen.

autopk2.large.jpg

In 1948 werd door de Nederlandse Spoorwegen een "Noodbus" ter beschikking gesteld van de PTT.
Deze bus toerde regelmatig door het land voor de verkoop van bijzondere postzegels.

apkdokkum.large.jpg

De kaart uit 1954 gestempeld bij het autopostkantoor te Dokkum t.g.v. 1200 jaar Bonifatiusstad.

autopk1960.large.jpg

Briefkaart afgestempeld in het rijdend postkantoor in 's Gravenhage.
De auto stond daar van 7 t/m 11 juni 1960 voor de promotie en verkoop van de Zomerzegels.
Deze kaart is afgestempeld op 9 juni 1960.


 

Ook voor de verkoop van de speciale toeslagzegels van de Watersnoodramp in 1953 werden autopostkantoren in werking gesteld.

autopk19532.large.jpg
           

Merk op dat er drie stempels werden gebruikt; de nummers 1, 2 en 3 staan onder in het rondstempel.


 


Hieronder nog een aantal voorbeelden van stempels van de autopostkantoren.

apkvierdaagse.large.jpg

Een van de oudste afstempelingen bij de Vierdaagse van Nijmegen op 25 juli 1939

apk1948.large.jpg

Serie postzegels met stempels van de noodbus op route door Nederland uit de periode 15 nov - 31 dec 1948.


In de periode 1971-1994 rijden door Nederland kleinere uitvoeringen van een "rijdend postkantoor".  Ze staan ten dienste van die gemeenschappen die geen eigen gewoon postkantoor in de buurt hebben. Deze bussen rijden vaste routes.
In 1994 wordt de dienst van de rijdende postkantoren uit economische motieven geheel gestaakt en is het publiek aangewezen op postkantoren en postagentschappen.
Wel hebben de bekende SRV rijdende winkels nog een tijdje postzegels verkocht.

apkoostburg.large.jpg

Gedeelte van een brief gepost in het Rijdend Postkantoor te Oostburg op 8 september 1982.
Ook met speciaal aantekenstrookje.


Situatie buitenland

Ook in andere landen zijn autopostkantoren ingezet.

apkswiss.large.jpg


Hier een voorbeeld uit Zwitserland.
Het autopostkantoor was ingezet bij een postzegeltentoonstelling in Thun (6-7 nov 1937).
Rechtsboven een Zwitserse postzegel met de afbeelding van het postkantoor.
Ook hier is een speciaal aantekenstrookje geplakt.
De Zwitserse auto heeft dienst gedaan van 1937 tot 1954.


bronnen:
1. J.M.Hager: "De Nederlandse autopostkantoren 1939-1994", uitgave van Po&Po Posthistorische Studies no 18, 1996.
2. TNT: "Iconen van de Post", http://www.iconenvandepost.nl/
3. http://people.zeelandnet.nl/acoomens/1953ramp.htm