Filatelie is meer dan postzegels verzamelen
Filatelie is meer dan postzegels verzamelen
Home » Varia » Tandingen in soorten

Tandingen in soorten

Tandingen in allerlei soorten

De eerste postzegels van veel landen waren ongetand, ze werden uit een gedrukt vel geknipt met een schaar.
Om het werk van de postbedienden te vergemakkelijken heeft men de TANDING bedacht. De zegels worden dan uit een bedrukt vel gescheurd.

Er zijn een heleboel soorten tandingen.
De klassieke vormen van tanding zijn LIJNTANDING en KAMTANDING en RAAMTANDING.


Lijntanding
Bij lijntanding worden de gedrukte postzegelvellen eerst in de ene richting van perforatie voorzien.  Nadat het vel een kwart slag is gedraaid worden de andere perforaties aangebracht.  Men spreekt in dit geval van twee slagen.
We kunnen lijntanding herkennen doordat de tandingslagen niet perfect aansluiten; de hoeken zijn dan erg onregelmatig en verschillen van zegel tot zegel.  De tanding van postzegels met lijntanding is dus vaak onregelmatig.
Dit is geen gebrek, want dit verschijnsel komt door de gebruikte techniek.
Voorbeeld: Voor een postzegel met lijntanding van bijvoorbeeld 11 x 12 werden twee perforeermachines gebruikt, want de horizontale perforatie 11 is niet gelijk aan de verticale slag 12.

lijntanding.large.jpg

Hierboven een stukje van een loketvel, een blok van 4 zegels. Let op de hoeken van elke zegel, die zijn allemaal verschillend omdat de twee perforaties niet precies bij elkaar aansluiten.


Kamtanding
Bij kamtanding wordt in één slag, zowel de horizontale als de vertikale perforatie aangebracht. Dat gebeurt met een perforator waar de pennen in een soort KAM staan. Meestal worden één of twee rijen tegelijkertijd geperforeerd, waarna het papier wordt verschoven en er een nieuwe slag wordt aangebracht.  Dit proces wordt herhaald tot het hele vel is geperforeerd.
Doorgaans zijn de hoektanden bij postzegels, die zijn geperforeerd in kamtanding, perfect gevormd.
Er kunnen wel verschillen zijn ontstaan op de plek waar de perforatieslagen op elkaar aansluiten.
Hierdoor kan de postzegel aan beide zijden een brede of dunne tand hebben.
Voorbeeld: De perforatie wordt bij kamtanding aangeduid als bijvoorbeeld 11:12, dus elf tandjes per twee centimeter horizontaal en 12 tandjes verticaal per 2 centimeter.

kamtanding.large.jpg

Hierboven een gedeelte van een loketvel uit Hongarije. Merk op dat de hoeken van alle postzegels perfect en overal gelijk zijn gevormd. Bij heel goed kijken zie je dat er enkele perforatie-pennen een beetje scheef hebben gestaan, vooral te zien op de vertikale perforatielijnen.

 
Raamtanding
Deze tanding wordt gebruikt bij blokjes. De tanding loopt rondom 1 postzegel in een blokje. Het is niet gemakkelijk die zegel eruit te scheuren.  Dit soort blokjes verdwijnen bijna uitsluitend in de verzamelingen van filatelisten, of men plakt een geheel blokje op een poststuk.

raamtanding.large.jpg

Het is toch ook zonde om een blokje als dit kapot te maken!


Er zijn nog veel meer soorten tanding. Ik laat er hier nog een paar zien.


Naaimachinesteek

naaimachinedoorsteek.large.jpg

Er zijn soms tijden dat men niet in staat is een perforator te gebruiken. Dit komt nogal eens voor in oorlogstijd. Men is dan inventief en brengt de tanding in een bedrukt vel met postzegels aan met een naaimachine.
Het zal duidelijk zijn dat meestal een onregelmatige tanding wordt verkregen. Kijk maar in het voorbeeld hierboven, de vertikale lijn zwabbert een beetje.


Serpentinesteek

finlandserpentine.large.jpg

Dit is een klassieker uit Finland. Heel apart.


Slit-tanding met beveiliging

slitmetbeveiliging.large.jpg

De zegels worden uit een ongeperforeerd vel gestanst. De tanding is dan meestal golfachtig.  Er wordt een extra groot "gat" opgenomen in een tanding. Dit dient om namaken te bemoeilijken.


Bossche tanding

bosschetanding.large.jpg

Deze (dubbele) tanding kwam voor bij het perforeren van krantenbandjes in Den Bosch. Reeds opgeplakte postzegels werden nogmaals geperforeerd door een perforator.

Borduursteek

borduursteek.large.jpg

Deze geborduurde postzegel uit Oostenrijk heeft aangenaaide "tandjes". Deze zegel komt natuurlijk niet uit een vel, maar is apart geborduurd.


Misperforaties

misperforation.large.jpg


Ja, en soms gaat het mis. Nou is het de bedoeling dat bij fouten in de drukkerij het betreffende materiaal vernietigd wordt, maar er slipt regelmatig (al dan niet expres?) iets tussen de controle door.
Hierboven een veldeel van Canada met een fout in de tanding. Toch leuk zo'n vel in je verzameling!


 

 

Opmerking:

De meeste illustraties bij dit artikel zijn afkomstig van andere websites op Internet.