Filatelie is meer dan postzegels verzamelen
Filatelie is meer dan postzegels verzamelen
Home » Zuid-Afrika » Poststenen / Posklip

Poststenen / Posklip

Poststenen

In 1652 komt Jan van Riebeeck met drie schepen (Dromedaris, Goede Hoop en Reijger) aan in de Tafelbaai van Zuid-Afrika om daar een verversingsstation te vestigen.

pztafelbaai.large.jpg


Nog voor dat tijdstip werd het gebied bij de Tafelbaai al min of meer regelmatig bezocht door de schepen van de VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie).
Er kon worden uitgerust, er kon voedsel en water worden ingeslagen en .... er konden brieven worden geschreven.
En daar gaat het hier over: brieven.

pzposklip.large.jpg

Er was een soort "poskantoor" ingericht dat bestond uit een gemerkte steen ("posklip" / poststeen) op afgesproken plaatsen bij de Tafelbaai, waaronder brieven werden verstopt om opgepikt te worden door de volgende schepen die in tegenovergestelde richting voeren.
Het gebruik van poststenen was een simpele manier voor schippers om met elkaar te communiceren en informatie uit te wisselen. De zeelieden vermeldden op de stenen wanneer zij aan waren gekomen, met welk schip en wanneer zij weer vertrokken. De brieven werden ingepakt in zeildoek, lood en linnen en werden vervolgens verstopt onder de rots. Zo gaf men boodschappen door, bijvoorbeeld over welke buitenlandse schepen zij hadden gezien. Zekerheid dat de brief in goede handen kwam, was er helaas niet.


Hieronder is een foto van zo'n steen afgebeeld, die in Kaapstad wordt bewaard.

posklipkaap.large.jpg


Op de steen staat de volgende tekst:
HIER ONDER LEGGEN BRIEVEN
VAND COMAND D. V. LEE EN VICE
COMD P. CROOCK MET DE SCHEPEN
NASSAU FRE HENDRIK NIMMEGEN
WESEL ENDE GALIAS ALHIER DEN
9 APRIL 1632 VAN BATTAVIA
GEARIVEERT & VTROCKEN DEN
15 DITTO


Toen de definitieve verversingspost was ingericht door Jan van Riebeeck waren de geheimzinnige poststenen natuurlijk niet meer nodig. Vanaf 1652 konden de brieven worden afgegeven bij het door de Nederlanders gebouwde Kasteel de Goede Hoop.
Gelukkig maar eigenlijk, want er waren toch wel moeilijkheden geweest met dit systeem. Denk maar aan weersinvloeden, zoals storm en regen, waardoor de brieven óf werden bedolven onder lagen zand óf totaal werden verwoest door de nattigheid.
Zo werd bij opgravingen in Kaapstad nog in 1974 een poststeen gevonden.
Overigens was Zuid-Afrika niet de enige plek waar poststenen werden gebruikt. Ook op het eiland St.Helena werden door de Engelsen eenzelfde systeem gebruikt.
Daarover is ook een postzegel verschenen:

                                                   

Deze afbeelding toont de tekst van een steen uit 1645 en is afkomstig van de bemanning van het schip "Dolphin" die op 21 maart 1645 op St.Helena aankwam en op 18 mei weer vertrok.


Bronnen:
1. http://www.laakland.nl/Suezkanaal_postroutes.htm
2. http://www.flickr.com/photos/rspeur/3009043764/